ಬೆಳಗ್ಗೆ ತಿಂಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದುಕೊಂಡು ಆ ದಿನದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಓದುವುದು ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಹಾಗೆ ಆ ದಿನವೂ ೨ ಕಪ್ ಕಾಫಿ ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದರೆ ಹರೀಶ ಈ ಪರಿಯ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಕೂತದ್ದು ಕಂಡು, “ಹರಿ ಹರಿ ಏನಾಯಿತು? ಗಾಢಾಲೋಚನೆಯಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೆಯಲ್ಲ? ಏನೆಂದು ನನಗೂ ಹೇಳು” ಎ೦ದು ಭಿನ್ನವಿಸಿಕೊ೦ಡಳು ಮೀನಾಕ್ಷಿ.
ಹರಿ ಭಾವಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, “ನಾನು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಅದು ನಿನಗೂ ಖುಷಿಕೊಡುವ ಸಮಾಚಾರವೇ ಎಂದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ” ಹೇಳಿದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ.
“ಅಂಥ ಘನ ವಿಷಯ ಯಾವುದದು? ಹೇಳೋಣವಾಗಲಿ ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತ. ಅದು ನನಗು ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂದು ಆಲಿಸಿದಮೇಲೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ’ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು ಮೀನಾಕ್ಷಿ.
“ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲೇ ನೆಲೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇನ್ನು ನಮಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ೩೦ ವರ್ಷ ಕಳೆಯಿತು. ನನಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಾವು ಹುಟ್ಟಿದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರೆ ಹೇಗೆ? ನೀನು ಆಲೋಚಿಸಿ ಹೇಳು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿದ್ದು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ನಿರ್ಧಾರ. ಬಲವಂತವಾಗಿ ಏನು ಬೇಡ.”
“ಅದೇನು ಈಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಈ ಆಲೋಚನೆ ಬಂದದ್ದು? ಇಷ್ಟು ದಿನ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ಮಾತು ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಿತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದು ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರವಾ? ಅಲ್ಲ ತಮಾಷೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಇರುವುದಾ?”
“ಈಗ ಅಲ್ಲ, ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಿಂತನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹುಟ್ಟಿದೂರು ಕರೆಯುತ್ತ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಹೊರಡುವ ದಿನ ಕೂಡಿ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದೆ ಹಾಕಿದೆ. ಈಗ ಇನ್ನು ಏನೂ ಅವರ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಂತು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವವರು. ಇನ್ನಾದರೂ ನಾವು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳೋಣ. ಉದ್ಯೋಗನಿಮಿತ್ತ ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗೆ ಇಷ್ಟು ದೂರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದು ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗೆಂದು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಬೇಜಾರದಿಂದ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ಜೀವನ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದೆವು. ಎಲ್ಲ ಅನುಕೂಲ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಕಂಡಿತು. ಇದು ತಮಾಷೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ ಮಾತಲ್ಲ. ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದ ಮಾತು.”
“ಹರಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೇ ಯೋಗ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ನಾನೂ ಕೂಡ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಂಥನ ನಡೆಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದೆಂದು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದೆ. ನಿನಗೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಬಲವಂತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದರೂ ಅದರಿಂದ ಏನೂ ಸುಖ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂಬುದು ಎಂಥ ಕಾಕತಾಳೀಯ ಅಲ್ಲವೆ? ಒಳ್ಳೆ ಆಲೋಚನೆಯೇ ಇದು. ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹೇಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮನೆಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲೇ ಹೋಗಿ ಇರುವ. ಮನೆ ಸುತ್ತ ಹೂವಿನ ತೋಟ, ತರಕಾರಿ ಎಲ್ಲ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾನೇ ನೀರುಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಕನಸು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಈಗಲೇ ಬೇರೆ ಮನೆ ನೋಡಲು ಹೇಳುವ. ಅವರಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಮಾಡಿ ಬಿಡಿ. ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೋಗುವ ಇಲ್ಲಿಂದ.”
“ತಾಳು ತಾಳು. ಅಷ್ಟು ಅವಸರ ಮಾಡಬೇಡ. ಈಗ ಅವರಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಗಾಬರಿಯಾದಾರು ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ. ಸುಖ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು ಎಂದು ಗಾದೆ ಕೇಳಿದ್ದೀಯಲ್ಲ! ನಮಗೆ ಬೇಗ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಮನೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಇನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳಾದರೂ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಮತ್ತೆಯೇ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುವುದೇ ಆಗಿರುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬ ಸಂತೋಷ ತಂದಿದೆ. ಇನ್ನು ತಡ ಮಾಡದೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತ ಹರೀಶ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದು ಮುಗಿಸಿ ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದಲೇ ಎದ್ದ.
*********
ಹರೀಶನ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮರದು ಬಡತನದ ಬಾಳು. ಆದರೂ ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದವರು. ಅವರಿಗೆ ೫ ಜನ ಮಕ್ಕಳು. ಹರೀಶನೇ ಹಿರಿಯವನು. ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚುರುಕು. ಹರೀಶ ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಮುಗಿಸಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಅಂಕ ತೆಗೆದು ಜಿಲ್ಲೆಗೇ ಪ್ರಥಮ ಬಂದ. ಮುಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದಬೇಕೆಂದು ಆಸೆ. ಆದರೆ ಅವನ ತಂದೆಗೆ ಮಗನನ್ನು ಮುಂದೆ ಓದಿಸುವ ಚೈತನ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಮಗ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಲಿ ಎಂಬುದು ಅಪ್ಪನ ಬಯಕೆ. ಇನ್ನೂ ೪ ಜನ ಮಕ್ಕಳು ಓದುತ್ತ ಇದ್ದರಲ್ಲ. ಅತ್ಲಾಗಿ ಹರೀಶನಿಗೆ ಈಗಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಓದುವ ಛಲ. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ನರಹರಿ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ಎಲ್ಲ ಹೇಳಿದ. ಆಗ ಅವರು, “ಹರೀಶ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಆದರೂ ನೀನು ಮುಂದೆ ಓದಲೇ ಬೇಕು. ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದು. ದುಡ್ಡು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಆದರೂ ಸೈ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳು ರೂ. ೧೦೦/-ಎಂ. ಒ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ವಾರಾನ್ನ ನೋಡಿಕೊ. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿ ನಿನಗೆ ವಾಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೋಣೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ದುಡ್ಡು ಕೊಡಲು ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಉಂಗುರ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ದುಡ್ಡಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಿತವಾಗಿ ಅವಶ್ಯ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸು” ಎಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ನೋಡದೆ ಅವರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಅಪ್ಪ ಕೊಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕೈ ಬೆರಳಿಂದ ತೆಗದು ಕೊಟ್ಟೇಬಿಟ್ಟರು ಮಾಸ್ತರರು. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳು ಹರೀಶನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ರೂ. ೧೦೦ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನರಹರಿಯೇನು ಅಂಥ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ
ಬಲುದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತ. ಹೊಟ್ಟೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಹರೀಶನಿಗೆ ಪೈಸೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಅವರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸಂಜೆ ೫-೬ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನೆಪಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ನರಹರಿಯ ಹೆಂಡತಿ ಗಂಡನ ಈ ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಕೊಟ್ಟ ಧೀ ಮಹಿಳೆ.
******
ಹರೀಶ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಾಸು ಮಾಡಿ ಒಳ್ಳೆ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಕ್ರಮೇಣ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ೩೦ ವರ್ಷ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಸಂಘ ಕಟ್ಟಿ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಅವನ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನಡದವರು ಯಾರೇ ಬರಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟೇ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಹರೀಶ ದಂಪತಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಅಷ್ಟಾದರೂ ಜನ ಕನ್ನಡ ಓದಲಿ. ಅಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಸಲಿ ಎನ್ನುವ ಕಳಕಳಿ ಅವರದು.
*******
ಈಗ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾರೇ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಹೊರ(ಪರ)ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ ಮತ್ತೆ ತಾಯಿನಾಡಿಗೆ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದಾಗಲೀ, ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಾಗಲೀ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಅಷ್ಟೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರಲು ಯಾರಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಂತೂ ಬರಲು ಒಪ್ಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೊಳಕೇ ಕಾಣುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮಾತಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ತಂದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ತಾನೆ ಅವರಿಗೆ ಭಾಷೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲೆ ಮಾತಾಡುವುದು. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಇದ್ದವರು ಮಾತ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡುವವರಾದರೂ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡುವುದು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದು ಬರುತ್ತದೊ ಎಂಬ ಕೀಳರಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳು ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜನ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಜ್ಜಿ ಅಜ್ಜ ಅವರನ್ನು ಪಿಳಿ ಪಿಳಿ ಕಣ್ಣುಬಿಟ್ಟು ನೋಡಬೇಕಷ್ಟೆ. ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಕನ್ನಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಅಜ್ಜಿ ಅಜ್ಜರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಜ್ಜಿ ಬೇಜಾರಾಗಿ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಫೋಟೊ ತೋರಿಸು ಸಾಕು. ಹೇಗೂ ಮಾತಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು. ಎಂಥ ಅವಸ್ಥೆ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗಿರುವವರೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದು.
ಇದೆಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡುವಾಗ ಅಮೇರಿಕದ ಮನೆ ಮಾರಿ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಸಹಿತ ಹರೀಶ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದ ವಿಚಾರ. ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕೂಡ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವರು ಅಲ್ಲೇ ಆರಾಮವಾಗಿ ಇರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ದೇಶ, ನಮ್ಮ ಜನ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು. ಜನನಿ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸಿ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಶಕ್ತಿ ಅಡಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
*******
ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರೀಶ ದಂಪತಿ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಳ ಊರಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದ ಸಾಮಾನು ಎಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಾಶಿ ಮಾತ್ರ! ಅಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಇದ್ದವರು ಇವರು ಹೇಳಿದ ಕೂಡಲೆ ತಕರಾರು ಮಾಡದೆ ಬೇರೆ ಮನೆ ಮಾಡಿ ಹೋದರು. ಹರೀಶ ದಂಪತಿ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಂದಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಾದರು. ಯಾರೂ ಹೇಳಲಾರರು ಇವರು ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಬಂದವರು ಎಂದು. ಯಾವ ಜಂಭವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇರುವವರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆಸಿ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟು ಹೀಗೆ ಬಂದುಗೊಂಡು ಇರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಶ್ವಾಸ ತೋರಿಸಿದರು. ನೆರೆಕರೆಯವರು ಹರೀಶ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಂಡರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ಹರೀಶನ ಅಮ್ಮ ತೀರಿಹೋಗಿ ೫ ವರ್ಷವೇ ಕಳೆದಿತ್ತು. ಅಪ್ಪ ತಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಲ್ಲೆ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ೬ ತಿಂಗಳು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ. ಮಗನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅಪ್ಪ ನೆಮ್ಮದಿಯೊಂದಿಗೇ ತೀರಿಹೋದರು. ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಬಂದು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಾದಮೇಲೆ ಹರೀಶನಿಗೆ ಓದಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ನರಹರಿಯ ವಿಷಯ ಯಾರೋ ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನರಹರಿ ಒಬ್ಬನೆ ಇರುವುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿ ಹರೀಶ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಒಂದು ಕಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ನರಹರಿ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನರಹರಿ ಒಬ್ಬರೆ ಇದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಆಳು. ಇವರು ಹೋದಾಗ ಆ ಆಳು ನರಹರಿಗೆ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತ ಇದ್ದ. ಬೇಗ ಬೇಗ ತಿನ್ನು ಎಂದು ಬಾಯಿಗೆ ತುರುಕಿಗೊಂಡಿದ್ದ. ಪೆಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಕಂಡಿತು. ಪ್ರೀತಿಯ ನರಹರಿ ಮಾಸ್ತರರ ಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡು ಹರೀಶನಿಗೆ ಆಘಾತ. ನಾನು ಎಂಥ ಕೃತಘ್ನ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಕೂಡಲೆ ನರಹರಿ ಮಾಸ್ತರರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಮಮ್ಮಲ ಮರುಗಿದ. ನರಹರಿಯ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿ ಹೋಗಿ ಆಗಲೇ ೪ ವರ್ಷ ಕಳೆದಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಗೆ ನರಹರಿ ಬಿದ್ದು ಸೊಂಟದ ಮೂಳೆ ಮುರಿದು ಈಗಷ್ಟೆ ಚೇತರಿಸುತ್ತ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅವಸ್ಥೆ ನೋಡಿ ಹರೀಶನಿಗೆ ತಡಯಲಾರದೆ, ‘ಮಾಸ್ತರರೆ ನೀವು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಡ’ ಎಂದ. ಮೀನಾಕ್ಷಿಯೂ ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದಳು.
“ನಿಮಗೇಕೆ ಕಷ್ಟ. ಈ ಶರೀರ ಇವತ್ತೊ ನಾಳೆಯೊ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವಂತದ್ದು. ಈಗಾಗಲೇ ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿದಿದೆ ಈ ಮರಕ್ಕೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಆರೈಕೆ? ಹೀಗೆ ಇರುತ್ತೇನೆ.” ಹೇಳಿದ ನರಹರಿ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಿಂದ.
“ಬೇರೆ ಮಾತೇ ಬೇಡ. ನೀವು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಈಗಲೇ ಬರಲೇ ಬೇಕು” ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಹರೀಶ.
ಹರೀಶನ ಬಲವಂತದ ಪ್ರೀತಿಯ ಕರೆಗೆ ನರಹರಿ ಒಪ್ಪಲೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ನರಹರಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ಹರೀಶನ ಗೆಳೆಯ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ. ಆ ಆಳಿಗೆ ಸಂಬಳ ಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸಿದ. ನರಹರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ದಿನವೇ ಶಿವಮೊಗ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.
ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನರಹರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹರೀಶನೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಯುರ್ವೇದ ಮದ್ದು ಮಾಡಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ನರಹರಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವಂತಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ನರಹರಿ ಮಾಡಿದ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಈಗ ಹರೀಶ ಅವರ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಕೃತಾರ್ತನಾದ. ಹರೀಶನಿಗೆ ಋಣಮುಕ್ತನಾಗಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟ.
ಋಣವ ತೀರಿಸಬೇಕು, ಋಣವ ತೀರಿಸಬೇಕು
ಋಣವ ತೀರಿಸುತ ಜಗದಾದಿಸತ್ತವನು
ಇನದಿ ಕಾಣುತ್ತದರೊಳ್ ಒಂದುಗೂಡಲುಬೇಕು
ಮನೆಯೊಳಗೆ ಮಠ ನಿನಗೆ- ಮಂಕುತಿಮ್ಮ
ಹರೀಶ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮ್ಮನಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮನೆ ಕ್ರಯಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಹರೀಶನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯಾವ ಯಾವ ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಇಲ್ಲವೊ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಹಿಂದೆ ಹರೀಶನಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಪಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದಿತ್ತು. ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ. ಅವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ರು ದಂಪತಿಗಳು ಭಾರೀ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರೂ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ. ಸೇವಾಮನೋಭಾವದ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದ. ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಹರೀಶ ತಪ್ಪದೆ ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಿ ಕಷ್ಟ ಸುಖ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಬಾಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು ಹರೀಶ ದಂಪತಿಗಳು. ಯಾರಿಗೆ ಯಾರ ಋಣವೋ!
ಋಣದ ಜಾಲವನಂತ, ಕರುಮಚಕ್ರವನಂತ
ಜನುಮಜನುಮದ ಕಥೆಯ ತಂತುಗಳನಂತ
ಅನವರತ ನೂತನವಿದೆನಿಪ ವಿಶ್ವದ ತಂತ್ರ
ಬಿನದ ಪರಬೊಮ್ಮಂಗೆ _ ಮಂಕುತಿಮ್ಮ
ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜಿ.ಹೆಚ್. ಹನ್ನೆರಡುಮಠ ಅವರು ಇನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಬದುಕಿರುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದು ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ (ಓದುಗ)ರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಏನು ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು? ನೂರಲ್ಲ (ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮನುಜರು ಇರುವತನಕ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು) ಇನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಖಂಡಿತಾ ಕನ್ನಡ ಉಳಿದೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಎದೆ ತಟ್ಟಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬಹುದು. ಇದು ನಮಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.